NHỮNG LƯU Ý KHI DOANH NGHIỆP CHUẨN BỊ ĐÁNH GIÁ ISO 22000

Sau nhiều năm làm việc trong lĩnh vực tư vấn, triển khai và đánh giá hệ thống quản lý an toàn thực phẩm, tôi nhận thấy rằng phần lớn các điểm không phù hợp không đến từ việc “thiếu tài liệu”, mà đến từ việc hệ thống chưa vận hành đúng thực tế.

I. Vậy doanh nghiệp cần lưu ý gì khi chuẩn bị đánh giá ISO 22000?

Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để đánh giá tiêu chuẩn ISO 22000

1. Đừng xây dựng hệ thống chỉ để “đạt chứng nhận”

Sai lầm phổ biến nhất của nhiều doanh nghiệp là triển khai ISO 22000 theo hướng đối phó: làm hồ sơ đẹp, chuẩn bị giấy tờ đầy đủ trước ngày audit nhưng vận hành thực tế lại không đồng nhất.

Trong quá trình đánh giá, chuyên gia không chỉ xem tài liệu mà sẽ:

- Quan sát trực tiếp hiện trường sản xuất

- Phỏng vấn nhân sự vận hành

- Kiểm tra tính nhất quán giữa hồ sơ và thực tế

- Theo dõi cách doanh nghiệp kiểm soát rủi ro an toàn thực phẩm

Nếu quy trình ghi một kiểu nhưng thực tế làm một kiểu, doanh nghiệp rất dễ phát sinh điểm không phù hợp.

ISO 22000 là hệ thống vận hành thực tế chứ không phải “bộ hồ sơ để lưu”.

2. PRP là nền tảng nhưng thường bị xem nhẹ

PRP (Prerequisite Programs) là các chương trình tiên quyết giúp duy trì điều kiện vệ sinh và môi trường sản xuất phù hợp. Đây là phần được chuyên gia đánh giá kiểm tra rất kỹ vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn thực phẩm.

Một số nội dung thường được kiểm tra gồm:

 Vệ sinh nhà xưởng

 Tình trạng thiết bị

 Kiểm soát côn trùng

 Chất lượng nguồn nước

 Kiểm soát hóa chất

 Kiểm soát dị vật

 Điều kiện bảo quản nguyên liệu và thành phẩm

Nhiều doanh nghiệp có quy trình PRP đầy đủ nhưng hiện trường chưa duy trì tốt như:

 Thiết bị bám bụi

 Hồ sơ vệ sinh ghi không đúng thực tế

 Nhà xưởng xuống cấp

 Dụng cụ sắp xếp lộn xộn

Đây là các lỗi rất dễ bị phát hiện trong đánh giá ISO 22000.

3. Phân tích mối nguy phải đúng với thực tế sản xuất

HACCP là “trái tim” của ISO 22000. Tuy nhiên, rất nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn sử dụng mẫu HACCP sao chép mà chưa đánh giá đúng theo sản phẩm và quy trình thực tế của mình.

Chuyên gia đánh giá thường tập trung vào:

- Doanh nghiệp xác định mối nguy như thế nào

- CCP/OPRP có phù hợp không

- Giới hạn kiểm soát có cơ sở khoa học không

- Có theo dõi và giám sát đầy đủ không

- Có hành động xử lý khi vượt giới hạn không

Một hệ thống HACCP hiệu quả phải phản ánh đúng thực tế vận hành chứ không chỉ đúng “trên giấy”.

Doanh nghiệp cần đặc biệt rà soát khi:

- Thay đổi nguyên liệu

- Thay đổi quy trình

- Thay đổi thiết bị

- Có sản phẩm mới

Nếu không cập nhật phân tích mối nguy, hệ thống sẽ nhanh chóng mất hiệu lực.

4. Nhân sự phải hiểu hệ thống, không chỉ ký hồ sơ

Một trong những lỗi nghiêm trọng nhất khi đánh giá ISO 22000 là nhân sự không hiểu công việc họ đang thực hiện.

Đánh giá viên thường phỏng vấn trực tiếp công nhân, QA, kho, bảo trì hoặc quản lý sản xuất để kiểm tra:

 Nhận thức về an toàn thực phẩm

 Hiểu biết về CCP/OPRP

 Cách xử lý sản phẩm không phù hợp

 Quy định vệ sinh cá nhân

 Cách ghi nhận hồ sơ

Nếu nhân sự chỉ ký tên theo hướng dẫn mà không hiểu ý nghĩa của việc kiểm soát, hệ thống sẽ bị đánh giá thiếu hiệu lực.

Do đó, doanh nghiệp cần:

 Đào tạo định kỳ

 Đào tạo thực tế tại hiện trường

 Kiểm tra nhận thức nhân sự

 Đảm bảo mọi bộ phận đều tham gia hệ thống

ISO 22000 không phải công việc riêng của bộ phận QA.

5. Hồ sơ phải phản ánh đúng hoạt động thực tế

Trong ISO 22000, hồ sơ là bằng chứng cho thấy hệ thống đang được vận hành.

Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp gặp các lỗi như:

 Ghi hồ sơ sau

 Ghi thiếu thông tin

 Ký thay

 Chỉnh sửa không đúng quy định

 Hồ sơ không đồng nhất

Chuyên gia đánh giá có thể dễ dàng phát hiện các dấu hiệu bất thường như:

+ Chữ viết giống nhau

+ Hồ sơ ghi liên tục không có sai sót

+ Thời gian ghi không hợp lý

+ Thiếu bằng chứng kiểm tra thực tế

Do đó, khi chuẩn bị đánh giá ISO 22000, doanh nghiệp cần:

- Chuẩn hóa cách ghi hồ sơ

- Kiểm tra tính đầy đủ và trung thực

- Lưu trữ khoa học

- Đảm bảo khả năng truy xuất nhanh chóng

6. Truy xuất nguồn gốc phải thực sự hiệu quả

ISO 22000 yêu cầu doanh nghiệp phải truy xuất được:

+ Nguyên liệu đầu vào

+ Lô sản xuất

+ Thành phẩm

+ Khách hàng đã nhận hàng

Nhiều doanh nghiệp có quy trình truy xuất nhưng khi đánh giá lại mất rất nhiều thời gian để tìm dữ liệu hoặc hồ sơ thiếu liên kết.

Đây là lý do doanh nghiệp nên:

 Thực hiện diễn tập truy xuất định kỳ

 Kiểm tra khả năng thu hồi sản phẩm

 Xác minh độ chính xác của dữ liệu

Một hệ thống truy xuất hiệu quả giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro rất lớn khi xảy ra sự cố an toàn thực phẩm.

7. Đánh giá nội bộ không nên làm hình thức

Nhiều doanh nghiệp chỉ thực hiện đánh giá nội bộ để “đủ hồ sơ” trước khi audit chứng nhận. Điều này khiến doanh nghiệp bỏ lỡ cơ hội phát hiện vấn đề thực sự.

Một cuộc đánh giá nội bộ hiệu quả cần:

 Đánh giá đúng thực tế

 Có bằng chứng rõ ràng

 Xác định nguyên nhân gốc rễ

 Theo dõi hành động khắc phục

 Đánh giá hiệu lực sau cải tiến

Doanh nghiệp càng phát hiện lỗi sớm thì càng giảm rủi ro khi đánh giá chính thức.

8. Lãnh đạo phải thực sự cam kết với hệ thống

ISO 22000 không thể vận hành hiệu quả nếu thiếu sự tham gia của lãnh đạo.

Đánh giá viên thường xem xét:

- Chính sách an toàn thực phẩm

- Mục tiêu hệ thống

- Việc phân bổ nguồn lực

- Hoạt động xem xét của lãnh đạo

- Quyết định cải tiến

Nếu lãnh đạo chỉ “ký hồ sơ” nhưng không tham gia thực tế, hệ thống thường hoạt động rời rạc và thiếu hiệu quả.

Một hệ thống ISO 22000 mạnh luôn bắt đầu từ cam kết của lãnh đạo.

II. KẾT LUẬN

Chuẩn bị đánh giá ISO 22000 không đơn thuần là hoàn thiện tài liệu trước ngày audit. Điều quan trọng nhất là doanh nghiệp phải xây dựng được một hệ thống vận hành thực sự hiệu quả, nơi mọi quy trình đều được áp dụng đúng thực tế và mọi nhân sự đều hiểu vai trò của mình trong việc đảm bảo an toàn thực phẩm.

Doanh nghiệp càng chuẩn bị sớm, duy trì vận hành ổn định và cải tiến liên tục thì quá trình đánh giá sẽ càng thuận lợi. Quan trọng hơn, ISO 22000 khi được áp dụng đúng sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp đạt chứng nhận mà còn nâng cao năng lực quản lý, giảm rủi ro và tạo niềm tin bền vững với khách hàng.

 * Liên hệ Tổ chức chứng nhận ISO KMR Việt Nam để được tư vấn hỗ trợ về dịch vụ Chứng nhận ISO/ Đào tạo ISO

  KMR VIET NAM CO. LTD

  HCM: - Hotline:       028 3535 4350 or 0983 890 712

              - Zalo:             0983 890 712

           - Email:           kmarvn@kmr.com.vn

  HN:    - Hotline-Zalo: 0966 177 712

           - Email:           support.hanoi@kmr.com.vn

                                 saleshn@kmr.com.vn