BÁO CÁO ESG & LỘ TRÌNH ESG TRONG CHUỖI CUNG ỨNG THỦY SẢN XUẤT KHẨU

Điều này khiến báo cáo ESG trở thành công cụ quan trọng giúp doanh nghiệp không chỉ chứng minh mức độ tuân thủ mà còn nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để xây dựng báo cáo ESG hiệu quả, doanh nghiệp cần có một lộ trình triển khai rõ ràng, gắn liền với từng mắt xích trong chuỗi cung ứng, từ vùng nuôi, khai thác đến chế biến và logistics.

Bài viết này tập trung làm rõ lộ trình tích hợp ESG trong chuỗi cung ứng thủy sản xuất khẩu theo từng cấp độ, đồng thời định hướng cách thức chuẩn hóa dữ liệu và hoạt động nhằm nâng cao chất lượng báo cáo ESG, hướng tới phát triển bền vững và đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường toàn cầu.

Cấp độ tích hợp báo cáo ESG trong chuỗi cung ứng thủy sản xuất khẩu

Cấp độ 1: Nhà máy chế biến

Thường được xem là mắt xích cuối cùng trong chuỗi cung ứng thủy sản xuất khẩu. Bất kỳ sai sót nào tại giai đoạn này đều có thể dẫn đến rủi ro nghiêm trọng, đặc biệt là nguy cơ mất hợp đồng và ảnh hưởng đến uy tín doanh nghiệp, cũng như tác động trực tiếp đến độ tin cậy của báo cáo ESG. Để giảm thiểu rủi ro và tích hợp ESG hiệu quả, doanh nghiệp cần xây dựng lộ trình triển khai theo từng giai đoạn cụ thể như sau:

Ngắn hạn (từ 1-2 năm): thiết lập nền tảng vững chắc.

- Hệ thống lõi: Thực hiện và đạt được các chứng chỉ về ISO 14001 (môi trường), ISO 45001 (an toàn Lao Động), HACCP, GMP.

- Kiểm soát đầu vào: Thực hiện kiểm tra định kỳ các chỉ tiêu như arsen và dư lượng kháng sinh; đồng thời từ chối ngay các lô hàng có nguy cơ liên quan đến IUU (Illegal, Unreported and Unregulated fishing).

- Số hóa quy trình: Triển khai ERP khép kín (Nguồn -> chế biến -> bán) với một khung thống nhất.

- Sổ sách lao động: Xây dựng hợp đồng minh bạch (bằng ngôn ngữ người lao động dễ hiểu), ghi nhận đầy đủ giờ làm và tiền lương, đồng thời thiết lập cơ chế tiếp nhận khiếu nại.

Trung hạn (từ 3-5 năm): tối ưu hóa và nâng cao lợi nhuân.

- Chứng chỉ liên quan: đạt chứng chỉ BRC/IFS.

- Tối ưu Tài Nguyên: Giảm phế phẩm xuống 10% và bán lại cho ngành phụ trợ (tạo thêm 5-10% doanh thu

- Hiệu quả năng lượng: Lắp đặt hệ thống Ammonia Heat Recovery (tiết kiệm 15-20% điện).

- Minh bạch về thông tin: Từng bước chuẩn hóa dữ liệu để công bố báo cáo ESG độc lập.

Dài hạn (hơn 5 năm): hướng tới kinh tế tuần hoàn.

- Lắp đặt điện mặt trời áp mái (cung cấp 30-40% nhu cầu)

- Hệ thống nước thải sinh học + RO (tái sử dụng 50% nước, COD<75ml/L)

- Chuyển 100% bao bì sang màng bọc sinh phân hủy.

- Nâng cao phúc lợi người lao động, góp phần cải thiện chất lượng báo cáo ESG.

Cấp độ 2: Vùng nuôi & Tàu khai thác

Vùng nuôi và tàu khai thác là nền tảng của toàn bộ chuỗi cung ứng, đồng thời là nguồn dữ liệu đầu vào quan trọng cho báo cáo ESG. Do đó, doanh nghiệp cần triển khai các biện pháp kiểm soát theo từng giai đoạn như sau:

Trong thời gian ngắn hạn, doanh nghiệp cần tăng cường kiểm soát và tuân thủ.

- Xác minh pháp lý khẩn cấp: Rà soát giấy phép nuôi trồng/khai thác, kiểm tra hệ thống giám sát hành trình (VMS) của tàu cá, từ chối tàu ma,…

- Ghi chép nguồn gốc khắt khe: đảm bảo các thông tin cần thiết bao gồm: Tên vùng/tàu, Thời gian, khối lượng, chứng chỉ,… và yêu cầu lưu trữ dữ liệu an toàn từ 3-5 năm để phục vụ báo cáo ESG.

- Hợp đồng rào chắn: bổ sung điều khoản liên quan đến việc thu hồi hợp đông ngay lập tức nếu phát hiện dính líu IUU hoặc sử dụng lao động trẻ em/cưỡng bức.

Đối với mốc thời gian trung và dài hạn doanh nghiệp hướng tới việc nâng cấp chứng chỉ và cải tiến sản phẩm.

1. Nâng cấp chứng chỉ:

- Hỗ trợ tài chính và tập huấn để nông dân đạt ASC/BAP nhằm loại bỏ đậu nậu trung gian, tăng giá thu mua từ 10-15%.

- Phát triển mạnh mô hình Tôm – Rừng (Mangrove Shrimp) để tạo tín chỉ Carbon và bảo vệ sinh thái nhằm nâng cao giá trị báo cáo ESG.

2. Cải tiến sản phẩm:

- Ứng dụng Blockchain cấp ID cho từng ao nuôi. Khách hàng scan QR thấy toàn bộ tiêu chuẩn & chủ ao (chống giả mạo tuyệt đối).

- Phát triển dòng sản phẩm ngách (cá nước lạnh, tôm nuôi rừng) với giá bán gấp 1.5 – 2 lần, nhắm thẳng thị trường cao cấp như EU, Nhật Bản,..

Cấp độ 3: Đối tác Nhà Cung Cấp

Doanh nghiệp cần mở rộng quản lý ESG đến toàn bộ hệ sinh thái đối tác nhằm đảm bảo tính nhất quán trong báo cáo ESG.

Áp dụng ký cam kết tuân thủ về Mức lương tối thiểu, không lao động trẻ em, quản lý chất thải khắt khe và kinh doanh liêm chính. Ngoài ra, thực hiện phân loại đối tượng rủi ro từ thấp đến cao và đưa ra các hành động kiểm soát cụ thể bao gồm:

1. Rủi ro thấp (xanh):  

- Đối tượng: thường là nhà cung cấp nội bộ, hợp tác lâu năm, đã có chứng chỉ ISO

- Hành động: chỉ cần duyệt hồ sơ 2 năm/lần.

2. Rủi ro trung bình (vàng):

- Đối tượng: trong nước, vùng sâu vùng xa, thiếu hồ sơ bài bản

- Hành động: yêu cầu kiểm tra thực địa định kì.

3. Rủi ro cao (đỏ):

- Đối tượng: thường là nhà cung cấp nước ngoài hoặc lịch sử mờ ám.

- Hành động: Yêu cầu Audit toàn diện ngay lập lức.

Ngoài ra, doanh nghiệp nên thực hiện “Chiến lược cộng sinh” thay vì chỉ kiểm phạt, chuyển sang hỗ trợ nâng cấp để tạo chuỗi cung ứng kháng thủ bền vững.

1. Ưu đãi liên quan thương mại và cấp vốn:

- Chiết khấu hoặc cộng giá 5-10% cho các nhà cung cấp đạt chứng chỉ ESG (ISO 9001, ISO 14001, Aquafeed.)

- Cung cấp gói vay 0% lãi suất giúp nhà cung cấp mua sắm máy móc và nâng cấp hệ thống xử lý môi trường.

2. Đào tạo & Minh bạch Hệ thống

- Huấn luyện an toàn lao động và tuân thủ an toàn miễn phí.

- Mở cơ chế khiếu nại ẩn danh xuyên suốt chuỗi (nhà thầu phụ có quyền báo cáo sai phạm trực tiếp lên công ty mẹ và không sợ bị trừng phạt.

Việc đồng bộ hóa tiêu chuẩn giữa các đối tác sẽ giúp nâng cao độ tin cậy và tính minh bạch của báo cáo ESG ở cấp độ toàn chuỗi.

Cấp độ 4: Logistics & vận chuyển

Hoạt động logistics và vận chuyển đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát phát thải và đảm bảo tính minh bạch trong chuỗi cung ứng thủy sản nhập khẩu. Vì thế, doanh nghiệp cũng cần xây dựng lộ trình chuyển đổi theo từng giai đoạn nhằm giảm thiểu tác động môi trường và hướng tới mục tiêu phát triển bền vững cũng như hoàn thiện báo cáo ESG.

Ngắn hạn: thực hiện đo lường và giám sát

- Lập baseline phát thải hiện tại của doanh nghiệp

- Ghi chép quãng đường, tải trọng, loại nhiên liệu để phục vụ báo cáo ESG.

- Yêu cầu đối tác vận tải công khai hành trình phục vụ kiểm toán minh bạch.

Trung hạn: hướng tới nhiên liệu sạch và tối ưu

- Thử nghiệm xe tải lạnh LNG (giảm 20-30% Carbon) hoặc Hybrid.

- Áp dụng gộp chuyến và chuyển sang dung thùng nhựa tái sử dụng (giảm 50% carbon bao bì)

Dài hạn: điện hóa & Net-Zero

- Chuyển đổi hoàn toàn sang xe tải lạnh điện (E-truck) chạy bằng năng lượng tái tạo.

- Cam kết Logistics ‘Carbon Neutral’ bằng cách mua tín chỉ bù đắp.

 * Liên hệ Tổ chức chứng nhận ISO KMR Việt Nam để được tư vấn hỗ trợ về dịch vụ Chứng nhận ISO/ Đào tạo ISO

  KMR VIET NAM CO. LTD

  HCM: - Hotline:       028 3535 4350 or 0983 890 712

              - Zalo:             0983 890 712

           - Email:           kmarvn@kmr.com.vn

  HN:    - Hotline-Zalo: 0966 177 712

           - Email:           support.hanoi@kmr.com.vn

                                 saleshn@kmr.com.vn